Bộ phim Hồn Trương Ba, da hàng thịt của đạo diễn Nguyễn Quang Dũng trước đây có kết khác hẳn khi công chiếu ra rạp bởi sự chi phối của NSX khiến anh phải thay đổi kịch bản

Khi đề cập đến chuyện đạo diễn là “vua” trên trường quay, nhiều ý kiến cho rằng chuyện đó... xưa rồi, không phải vì bây giờ nhà sản xuất mới thật sự là “vua”, mà bởi trước kia khi chỉ biết xài tiền tài trợ, không ít đạo diễn thực chất chỉ là những “ông vua” tự phong.

>> Khi đạo diễn không còn là "vua"

Vẫn có nhiều đạo diễn (ĐD) được quyền làm “vua” đó nhưng phim vẫn không hay, không kéo được khán giả đến rạp...

Trong thực tế hiện nay, nhà sản xuất (NSX) không thể nào khoán trắng cho ĐD, mà theo như nhiều NSX, họ rất mong tìm được tiếng nói chung cùng ĐD, với vị thế bình đẳng: 50-50%.

NSX có quyền chọn ĐD, còn ĐD có quyền… từ chối (!)

Đạo diễn (ĐD) Nguyễn Quốc Hưng phân tích rõ hơn: “Việc NSX chọn ĐD không bao giờ có mẫu số chung cả. Nếu NSX mời được một ĐD có tài như Trương Nghệ Mưu chẳng hạn, việc can thiệp vào chuyên môn là không nên và không thể. Còn nếu NSX chọn một ĐD xoàng hơn thì họ cũng có thể can thiệp nhiều. Theo tôi, chọn ĐD là quyền của NSX, còn ĐD thì… có quyền từ chối nếu thấy mình không làm được những gì mà NSX yêu cầu”.

Nói vậy, nhưng thực tế có nhiều ĐD đã không… dám nói lời từ chối cũng như không lường được những biến cố trong quá trình làm phim, cuối cùng đành ngậm ngùi: “Mua danh ba vạn bán danh ba đồng”(!).

Không hiếm ĐD chỉ sau một lần hợp tác với một hãng phim tư nhân đã lắc đầu… một đi không trở lại. Một ĐD tâm sự: “Ban đầu, khi chưa bắt tay vào công việc, họ hứa sẽ đáp ứng những đề nghị tôi đưa ra. Thế nhưng trong quá trình thực hiện lại không thực hiện lời hứa. Tôi đã phóng lao thì phải theo lao thôi. Vai trò ĐD của tôi chỉ có ở trên phim trường. Còn các công đoạn khác như chọn diễn viên, hậu kỳ như lồng tiếng, âm thanh, âm nhạc… đều có người khác làm.

Vậy mà cũng không trọn vẹn. Có tưởng tượng được không 8 giờ tối tôi mới được nhận kịch bản của hai tập phim. Sáng sớm mai đã phải quay hai tập này rồi. Tôi chỉ có thời gian trên xe để đọc kịch bản. Xem tới đâu, chỉnh sửa tới đó thì lấy gì làm phim hay được. Khi tác phẩm ra đời, tôi không còn nhận ra đứa con của mình. Âm nhạc tùy tiện, ca khúc không ăn nhập gì vào vai diễn cả. Nhiều người bạn mỉa rằng sao dạo này xuống cấp thế. Ôi, nghe mà cay đắng”.

Theo ĐD Lê Cung Bắc, trước khi nói đến vai trò cần nói đến bản lĩnh của người ĐD. Nếu ai đưa gì ĐD cũng làm thì đó chỉ là công việc làm công lấy tiền. Điều này sẽ dẫn đến tình trạng: làm sao cũng được, làm cho xong. Lúc bấy giờ thì không nói đến vai trò ĐD được.

Khá thông cảm cho NSX, ông nhận định: “Thật ra NSX khi quyết định các vấn đề họ đều có lý riêng. Rất nhiều áp lực đặt lên vai họ như đáp ứng yêu cầu thị hiếu số đông khán giả, đáp ứng nhu cầu của nhà tài trợ… Nhưng nếu cứ chăm chăm vấn đề này thì chắc chắn những tác phẩm ấy sẽ gây “ô nhiễm” tâm lý khán giả. Người ta ví von xem phim VN bây giờ như một vụ đánh lộn ngoài cuộc sống. Khán giả vì tò mò mà xem chứ không phải vì chất lượng của nó”.

“Ai làm vua cũng được, miễn phim hay”

ĐD trẻ Nguyễn Quang Dũng nói thẳng: “Bệnh của ĐD là hay… đòi, còn NSX thì hay… từ chối. Họ sẵn sàng dẹp phăng những cảnh không khả thi như: tốn tiền quá, khó xin giấy phép, khó qua kiểm duyệt, không an toàn”.

Dũng từng bị NSX chi phối nhiều lần nên... “kinh nghiệm đầy mình”. Bộ phim Hồn Trương Ba, da hàng thịt của anh trước đây có kết khác hẳn khi công chiếu ra rạp bởi sự chi phối của NSX khiến anh phải thay đổi kịch bản. Nhưng anh vẫn vui vẻ vì “sự chi phối này có lý”.

Theo ĐD Lê Hoàng thì: “Với tôi, trên trường quay bây giờ ĐD vẫn là vua, nhưng sau trường quay thì NSX chi phối rất nhiều. NSX chỉ nên chi phối về xu hướng, năm nay làm phim gì là... ăn, không nên chi phối về chuyên môn như quay ra sao, chọn diễn viên thế nào thì NSX... quá dở”.

Đạo diễn Bùi Tuấn Dũng (bìa phải) đã thuyết phục được nhà sản xuất - Hãng phim Việt khi thực hiện Linh lan trắng.

Còn ĐD Bùi Tuấn Dũng cho biết khi chọn diễn viên cho bộ phim Linh lan trắng, anh đã chọn hai diễn viên chính là người Hà Nội. NSX lúc đầu không đồng ý bởi sợ chi phí sẽ đội lên, nhưng anh đã thuyết phục họ bằng việc cho NSX biết anh cũng đã casting (tuyển chọn) diễn viên miền Nam gần cả tuần lễ nhưng không tìm được người thích hợp.

Chưa kể hai diễn viên chính anh chọn đã chứng minh được khả năng của họ. Bùi Tuấn Dũng có vẻ dung hòa hơn khi cho rằng: “Hãy xác định mình là người đi làm thuê, NSX bỏ tiền thì họ có mục đích riêng. Họ thuê thì mình phải làm vì mục đích của họ. Quan trọng là người ĐD phải xác định mình làm cho ai, làm phim để phục vụ mọi người chứ không làm vì cái tôi. Cuối cùng chất lượng sản phẩm vẫn là quan trọng nhất”…

“Ai làm vua cũng được, miễn là có phim hay” - đó có lẽ cũng là suy nghĩ, mong đợi của đông đảo khán giả đối với các nhà làm phim VN.